Schilderen: zo begin je en wat kun je er allemaal mee

Schilderen is een van de oudste manieren waarop mensen zich uitdrukken. Al tienduizenden jaren geleden brachten mensen afbeeldingen aan op rotswanden. Vandaag de dag doen miljoenen mensen het in hun vrije tijd, op school of in een cursus. Het mooie is dat je er geen talent voor hoeft te hebben om te beginnen. Je leert het gewoon door het te doen, stap voor stap.

Welke technieken zijn er om op doek te werken

Er zijn veel manieren om met verf te werken, en elke techniek geeft een heel ander resultaat. Acrylverf is populair bij beginners omdat het snel droogt en makkelijk te verwerken is met water. Olieverf droogt langzamer, wat het makkelijker maakt om kleuren in elkaar te laten overvloeien. Dat is precies wat oude meesters als Rembrandt en Vermeer gebruikten. Aquarel is een andere aanpak: je werkt met dunne, transparante lagen op papier, waardoor het geheel licht en doorzichtig oogt. Gouache lijkt op aquarel maar is dekkender. Elke techniek vraagt een andere aanpak en ander materiaal. Het is slim om eerst met één techniek te experimenteren voordat je iets nieuws probeert.

Wat je nodig hebt om te starten

Veel mensen denken dat je een dure uitrusting nodig hebt om te beginnen met penseel en verf. Dat valt mee. Een starterset met een paar penselen, een blok papier of een klein canvas en een set acrylverf is al genoeg om de eerste stappen te zetten. Kies je voor olieverf, dan heb je ook verdunner nodig en speciale penselen. Een palet om kleuren op te mengen is handig maar je kunt ook een oud bord gebruiken. Wat echt uitmaakt is dat je gewoon begint. Dure materialen maken een schilder nog geen betere kunstenaar. Routines opbouwen, oefenen en plezier hebben in het proces doen veel meer.

Leren schilderen via een cursus of op eigen houtje

Sommige mensen leren het liefst op hun eigen tempo, thuis, met een tutorial op het scherm. Er zijn veel gratis video’s en stap-voor-stap uitleg te vinden online. Dat is een laagdrempelige manier om te ontdekken wat je leuk vindt. Anderen leren beter in een groep, met feedback van een docent. Volksuniversiteiten en cultuurcentra in heel Nederland bieden cursussen aan voor allerlei niveaus. Daar leer je niet alleen techniek, maar ook hoe je kijkt naar vormen, licht en schaduw. Sommige cursussen werken vanuit een vast thema, waarbij je leert onderzoeken hoe je dat thema in beeld kunt brengen. Beide wegen werken, het ligt vooral aan hoe jij het beste leert.

Wat schilderen met je doet

Onderzoek laat zien dat creatieve bezigheden zoals tekenen en verven een positief effect hebben op hoe mensen zich voelen. Je bent gefocust op het hier en nu, wat je gedachten tot rust brengt. Veel mensen beschrijven het als een soort meditatie: de tijd vliegt voorbij terwijl je bezig bent. Dat heeft niets te maken met hoe goed je bent of hoe mooi het eindresultaat is. Ook als je nog in de leerfase zit, geeft het voldoening om iets te maken dat er aan het begin nog niet was. Schilderen geeft je bovendien de vrijheid om keuzes te maken die nergens op hoeven te lijken. Er zijn geen vaste regels. Dat maakt het toegankelijk voor iedereen, ongeacht leeftijd of achtergrond.

Veelgestelde vragen over schilderen

Welke verf is het beste om mee te beginnen?
Acrylverf is voor de meeste beginners de makkelijkste keuze. Het droogt snel, je kunt het verdunnen met water en het is beschikbaar in vrijwel elke winkel. Het is ook betaalbaar en je kunt ermee werken op papier, canvas en andere ondergronden.

Moet je kunnen tekenen voordat je kunt schilderen?
Je hoeft niet te kunnen tekenen om te beginnen met verven. Veel schildertechnieken gaan juist meer over kleur en gevoel dan over precieze lijnen. Tekenen kan helpen bij het opzetten van een compositie, maar het is geen voorwaarde om te starten.

Hoe lang duurt het voordat je zichtbare vooruitgang ziet?
De meeste mensen zien al na een paar weken oefenen een verschil in hun werk. Zichtbare vooruitgang hangt af van hoe vaak je oefent en welke techniek je gebruikt. Wie regelmatig aan de slag gaat, merkt al snel dat het makkelijker gaat en dat het eindresultaat meer lijkt op wat je voor ogen had.

Kun je thuis leren schilderen zonder cursus?
Thuis leren schilderen zonder cursus is zeker mogelijk. Er zijn veel video’s en boeken beschikbaar die je stap voor stap uitleggen hoe je met verschillende technieken en materialen aan de slag kunt. Een cursus biedt persoonlijke begeleiding, maar is geen must om goede resultaten te behalen.