Tafelkleed borduren: zo pak je het aan en waar let je op

Een tafelkleed borduren is een van de meest klassieke vormen van decoratief handwerk: je werkt met borduursteek en garen een patroon in stof en maakt van een eenvoudig tafelkleed iets unieks. Of je nu kiest voor een borduurpakket met een voorbedrukt tafelkleed of zelf een ontwerp overbrengt, het principe is hetzelfde. Je brengt kleur en structuur aan op het stof door met een naald en garen de lijnen of vlakken van een motief in te stikken.

Wie aan het tafelkleed borduren wil beginnen, staat voor een paar praktische keuzes: welk stof, welk patroon, welke steken en welk garenkwaliteit passen bij wat je voor ogen hebt? Hieronder vind je alles wat je daar concreet over moet weten.

Borduurpakket of zelf beginnen?

Voor beginners is een compleet borduurpakket de makkelijkste ingang. Zo’n pakket bevat een tafelkleed of tafelloper waarop het motief al is voorbedrukt, aangevuld met borduurgarens in de juiste kleuren en een bijbehorend patroon of instructie. Je hoeft niets over te tekenen en ziet meteen waar je welke steek moet zetten. Aanbieders van borduurpakketten voor tafelkleden bieden dit in uiteenlopende motieven aan: bloemen, bladeren, folklore-motieven, geometrische patronen of seizoensgebonden thema’s zoals kerst of lente.

Als je al ervaring hebt, kun je ook zelf aan de slag. Je koopt dan onbedrukt linnenstof of een kant-en-klaar tafelkleed en brengt je eigen patroon over via transferpapier of een lichtbak. Dit geeft meer vrijheid, maar vraagt ook meer voorbereiding en ervaring met het schatten van verhoudingen op stof.

Welk stof kies je voor een geborduurd tafelkleed?

De keuze van het stof bepaalt hoe je borduurwerk eruitziet en hoe makkelijk het steekt. Linnen is verreweg de populairste keuze voor tafelkleden die je gaat borduren. Het is stevig, heeft een mooie open weefstructuur, en de naald glijdt er soepel doorheen. Bovendien is linnen wasbaar en gaat het lang mee.

Katoen is een goed alternatief, zeker voor wie met Aida-stof wil werken. Aida is een speciaal borduurstof met een regelmatig raster van kleine gaatjes, wat telwerk en kruissteek een stuk makkelijker maakt. Het nadeel is dat Aida er minder “tafellaken-achtig” uitziet dan linnen.

Vermijd gladde stoffen zoals satijn of polyester voor borduren. De naald heeft grip nodig, en op gladde stof trekt het garen te snel los of gaat het borduurwerk staan.

Populaire steken voor tafelkleed borduren

Je hoeft maar een handvol basissteken te kennen om een mooi tafelkleed te borduren. De meest gebruikte zijn:

• Kruissteek: ideaal voor geometrische patronen en borduurpakketten op Aida-stof. Je maakt X-vormpjes die samen een afbeelding vormen. Geschikt voor beginners.
• Platsteek (satijnsteek): je dekt een vlak volledig af met evenwijdige steken. Geeft een mooi, glad resultaat voor bloemblaadjes of bladeren.
• Kettingsteek: een reeks verbonden lusjes die je gebruikt voor contouren, ranken en slingers. Geeft een sierlijk, vloeiend lijneffect.
• Stamsteek (steel stitch): een stevige lijnsteek, handig voor takjes, stelen en lettertekens.
• Franse knoop: een klein bolletje garen dat je als accent gebruikt, bijvoorbeeld als bloemhart of stippenpatroon.

Voor een tafelkleed combineer je deze steken vaak. Een bloemenmotief heeft bijvoorbeeld platsteek voor de blaadjes, stamsteek voor de stelen en Franse knopen voor het hart van de bloem.

Garen kiezen: dikte en materiaal

Voor tafelkleden gebruik je vrijwel altijd borduurzijde (mouliné), een gesatwd garen dat bestaat uit zes samengedraaide draden. Je kunt deze draden splitsen en zo de dikte van je lijn aanpassen. Op linnen werk je meestal met twee of drie draden tegelijk; voor fijn detailwerk soms maar één.

Katoen mouliné is het meest verkrijgbaar en wasbaar op minstens 60 graden, wat belangrijk is voor een tafelkleed dat regelmatig in de was gaat. Zijden borduurzijde geeft een mooiere glans maar is duurder en gevoeliger voor wassen. Voor een tafelkleed dat je dagelijks gebruikt, is katoenen garen de meest praktische keuze.

Tafelkleed borduren stap voor stap

1. Kies je patroon en stof. Begin met een eenvoudig motief als je nieuw bent: een bloem, een bladrand of een geometrisch hoekpatroon. Gebruik bij voorkeur een borduurpakket met voorbedrukt tafelkleed.
2. Span het stof op. Gebruik een borduurraam of borduurring zodat het stof strak blijft tijdens het borduren. Dit voorkomt vervorming en trekt.
3. Knip je garen op lengte. Werk met draden van maximaal 40 tot 50 cm. Langer garen wargt en slijt doorheen de stof.
4. Begin van achteren. Knoop nooit het garen aan het begin vast met een dikke knoop. Maak in plaats daarvan een kleine lus of verstop de staart achter een paar steken.
5. Werk vlak voor vlak. Zet het grootste kleurvlak van een motief eerst, dan de kleinere details en contouren als laatste.
6. Eindig netjes. Draai het garen achterlangs een paar bestaande steken en knip het af. Geen losse eindjes aan de voorkant.
7. Was het tafelkleed na afloop. Handwas of een fijnwasprogramma op 30 of 40 graden is het veiligst. Stoom het daarna licht met een strijkijzer, met een doekje ertussen zodat het borduurwerk niet platgedrukt wordt.

Veelgemaakte fouten bij het borduren van een tafelkleed

Te strak trekken aan het garen is de meest voorkomende fout. Daardoor trekt de stof samen en ontstaan bobbels die ook na wassen zichtbaar blijven. Laat het garen ontspannen liggen op de stof voordat je de steek afrondt. Een andere valkuil is het gebruik van te lang garen: dat rafelt en geeft een slordige achterkant. En een rommelige achterkant trekt vroeg of laat de voorkant scheef.

Controleer ook vooraf of het motief op de voorbedrukte stof wasecht is. Sommige voorbedrukte lijnen vervagen na wassen; andere lopen uit. Goede borduurpakketten van gevestigde hobbyleveranciers vermelden dit. Twijfel je, test dan een klein stukje stof apart voor je begint.

Wie geduldig met de basissteken oefent en een passend patroon kiest, maakt van een blanco tafelkleed iets dat jarenlang meegaat. Een geborduurd tafelkleed is bovendien een persoonlijk cadeau dat je nauwelijks kant-en-klaar kunt kopen, wat het extra de moeite waard maakt.