Sokken breien: zo doe je het stap voor stap

Sokken breien is goed te doen, ook als je nog niet lang breit. Je werkt met vier of vijf naalden tegelijk, breidt een hiel in en vormt uiteindelijk een teen. Dat klinkt ingewikkelder dan het is. Met de juiste stappen en een beetje geduld heb je na een paar avonden een complete sok aan je naald.

Wat je nodig hebt voordat je begint

Voor sokken gebruik je sokkenwol: een garenmengsel met meestal 75 tot 80% wol en 20 tot 25% nylon (polyamide). Dat nylon zorgt voor stevigheid, zodat de sok niet snel slijtage heeft op de hiel en teen. Een standaard bolletje sokkenwol van 100 gram is genoeg voor één paar sokken voor een volwassene.

Je breit sokken op kousensteknaalden, ook wel sokkennaalden of kousennaalden genoemd. Die zijn verkrijgbaar in sets van vijf (en soms vier) en hebben geen knop aan het einde. Een gangbare maat voor sokkenwol is 2,5 mm. Gebruik je dikkere wol, dan kies je voor 3 of 3,5 mm. De verpakking van het garen geeft meestal een adviesnaaldmaat aan.

Steken opzetten voor sokken breien

Het opzetten is het eerste en meteen ook het bepalende moment. Bij sokken gebruik je de “lange draad opzet” (ook wel de duimopzet of longtail cast-on). Daarvoor heb je een langere draad nodig dan je gewend bent van andere breiprojecten. Een handige vuistregel: neem ongeveer 2 tot 2,5 centimeter draad per steek die je opzet. Zet je 60 steken op, dan heb je dus 120 tot 150 centimeter vrije draad nodig vóór je sloopsteek.

Verdeel de steken gelijkmatig over vier naalden, zodat je met de vijfde naald breit. Bij 60 steken leg je er dus 15 per naald op. Zorg ervoor dat de steken niet gedraaid zijn voordat je de ronde sluit, anders verdraait je werk zich en is de sok onbruikbaar. Dit is de meest gemaakte fout bij beginnende sokkenbreiers.

Boord, schacht en hiel: de drie fases

Een sok bestaat uit drie hoofddelen. Elk deel vraagt een andere aanpak.

• Boord: Je begint met een boord van ribbelsteek, meestal rib 2×2 (twee rechts, twee averecht afwisselend). Dit geeft de sok zijn elasticiteit bij de enkel. Een standaard boord is 4 tot 6 centimeter lang.
• Schacht: Na de boord brei je de schacht, het rechte stuk dat om het been zit. Hier brei je gewoon rechte steken in de rondte. De lengte hangt af van de sokmaat, maar reken op 10 tot 15 centimeter voor een gemiddelde volwassen voet.
• Hiel: De hiel is het technisch interessante deel. De meest gebruikte methode is de “haklapje-methode” (heel flap). Je legt de steken van twee naalden tijdelijk stil en breit heen en weer op de overige steken. Daarna brei je de hoek van de hiel door meerdere keren twee steken samen te breien. Dit vormt de ronde hiel.

Na de hiel pak je de steken van de stilgelegde naalden weer op, breidt steken langs de zijkanten van het haklapje op en continue je weer in de rondte. Dit heet de goring en zorgt dat de sok goed om je voet past.

Teen breien en afkanten

Als je voet op de gewenste lengte is, begin je met het vormen van de teen. Dit doe je door aan de begin- en het einde van twee naalden steken te minderen, meestal elke tweede ronde. Zodra je nog een kleine groep steken over hebt, trek je de resterende steken met een tussensteek (kitchener stitch of grafting) aan elkaar. Hierdoor is er geen naadje voelbaar in de teen, wat een stuk draagcomfortabeler is.

Veelgemaakte fouten bij sokken breien

Gedraaide steken bij het sluiten van de eerste ronde is de meest bekende beginnersfout. Controleer altijd of alle steken dezelfde kant op hangen voordat je de ronde sluit. Een tweede valkuil is te strak of te los breiden, waardoor de sok niet past. Brei altijd een proeflapje om je stekenverhouding (gauge) te controleren. Een typische verhouding voor sokkenwol op 2,5 mm is 32 tot 36 steken per 10 centimeter.

Naalden die te glad zijn, zoals metalen naalden, kunnen lastig zijn voor beginners omdat steken er makkelijk afvallen. Bamboe of houten naalden bieden meer grip en zijn prettig als je nog aan het leren bent.

Sokken breien vraagt wat oefening, maar de techniek is goed aan te leren met de stappen hierboven. Begin met een eenvoudig patroon zonder kabels of kantwerk, gebruik kwalitatieve sokkenwol en neem de tijd voor de hiel. Na je eerste paar sokken wil je waarschijnlijk niets anders meer breien.