Kruissteek borduren: zo doe je het stap voor stap

Kruissteek borduren is een techniek waarbij je kleine X-vormen maakt op stof om samen een patroon of afbeelding te vormen. Het is een van de toegankelijkste borduurtechnieken: je hebt weinig materiaal nodig, het patroon lees je eenvoudig af van een rooster, en al na een paar minuten oefenen zit het principe erin.

Wat je nodig hebt om te beginnen met kruissteek borduren

Voor kruissteek borduren gebruik je een speciale aida-stof. Dit is een evengeweven stof met duidelijke gaatjes op vaste afstand, waardoor je kruisjes precies even groot worden. De meest gebruikte varianten zijn aida 14 (14 kruisjes per 2,5 cm) en aida 18 (18 kruisjes per 2,5 cm). Hoe hoger het getal, hoe fijner het borduurwerk en hoe meer detail je kwijt kunt.

Verder heb je borduurgaren nodig, meestal DMC-garen. Dit bestaat uit zes losse draden die je van elkaar kunt splitsen. Voor aida 14 gebruik je doorgaans twee draden tegelijk. Een stomp borduurnaaldje (ook wel tapestry-naald) zorgt ervoor dat je de stof niet doorboort maar netjes door de gaatjes gaat. Tot slot is een borduurring handig: die spant de stof strak zodat je gelijkmatig kunt werken.

De kruissteek borduren in stappen

Het principe van kruissteek borduren bestaat uit twee bewegingen. Eerst maak je een halve steek, daarna kruis je die af. Zo bouw je letter voor letter, kruisje voor kruisje een patroon op.

• Stap 1: bevestig je draad. Knoop geen knoop aan het einde van de draad. Steek de naald van boven naar beneden door het eerste gaatje en laat een klein stukje draad aan de bovenkant hangen. Hou dat stukje vast en borduur de eerste paar steken eroverheen aan de achterkant, zodat de draad vastzit.
• Stap 2: maak de halve steken. Steek de naald omhoog door het linker onderste gaatje, en omlaag door het rechter bovenste gaatje. Herhaal dit voor alle kruisjes in een rij. Je legt nu de eerste diagonale lijnen.
• Stap 3: kruis af. Ga terug door de rij en maak de kruisjes af. Steek de naald omhoog door het rechter onderste gaatje en omlaag door het linker bovenste gaatje. Nu is elk kruisje compleet.
• Stap 4: zorg voor consistentie. Zorg dat de bovenste diagonaal van elk kruisje altijd in dezelfde richting loopt. Als dat door het hele werk hetzelfde is, oogt het borduurwerk strak en netjes.
• Stap 5: draad afwerken. Schuif de naald aan de achterkant onder een paar bestaande steken door. Knip de draad kort af, vlak bij de stof.

Een rij kruissteken in één keer afwerken

Een handige methode bij het borduren van meerdere kruissteken naast elkaar is de rijtjesmethode. Je zet eerst alle halve steken van links naar rechts neer, en borduur daarna terug van rechts naar links om ze af te kruisen. Dit gaat sneller dan elk kruisje individueel afmaken en het resultaat is gelijkmatiger. Deze techniek werkt het best als je een hele rij van dezelfde kleur borduurgarens hebt.

Patronen lezen voor kruissteek

Kruissteekpatronen zijn rasterschema’s. Elk vakje staat voor één kruisje. Kleuren zijn aangegeven met symbolen of kleurcodes, die je koppelt aan de kleurennummers van je garen. DMC-garens hebben genummerde kleuren, zodat je precies weet welk potje je nodig hebt. Druk het patroon op papier uit en vink iedere sectie af terwijl je bezig bent. Dat voorkomt fouten en je verliest geen telling.

Veelgemaakte fouten bij kruissteek borduren

Een veelgemaakte fout is beginnen met te strak trekken aan de draad. Daardoor trekt de stof scheef. Laat de draad na elke steek rustig door de stof glijden zonder te hard te trekken. Een andere valkuil is de kruisjes niet consistent in dezelfde richting afmaken. Kijk bij elke nieuwe sectie even terug naar de rest van je werk. Verder is het verleidelijk om heel lang te wachten voor je de draad afwerkt, maar een te lange zwevende draad aan de achterkant raakt makkelijk verward met andere kleuren.

Kruissteek borduren vraagt even geduld in het begin, maar het ritme van halve steken leggen en afkruisen gaat snel zitten. Start met een klein, eenvoudig patroon op aida 14 met DMC-garen in twee draadjes, en je hebt al snel een afgewerkt borduurwerkje in handen.